Σάββατο, 7 Ιανουαρίου 2017

Ο Τέλλος Άγρας και το πνεύμα της παρακμής



Στεργιόπουλος, Κ. (1962). Η ποίηση και το πνεύμα μιας εποχής. Ο Τέλλος Άγρας και το πνεύμα της παρακμής. Αθήνα: Εστία.


Η μελέτη του Στεργιόπουλου για τον Άγρα (1899 - 1944) είναι μια ολοκληρωμένη σύνθεση για τον ποιητή και το έργο του.




Το βιβλίο είναι δομημένο ‘γραμμικά’.  Μια κατατοπιστική εισαγωγή για την αθηναϊκή νεορρομαντική σχολή του Μεσοπολέμου, στη συνέχεια ο βίος, ο Άγρας της Διάπλασης των Παίδων, η λεπτομερειακή παρουσίαση των τριών ποιητικών του συλλογών (Τα βουκολικά και τα εγκώμια, Καθημερινές, Τριαντάφυλλα της μιας μέρας), άλλες πνευματικές του εκδηλώσεις (ιδιαίτερη έμφαση στο κριτικό του έργο, 193 – 194) και τέλος μια συνολική αποτίμηση του ποιητή: ολόκληρος ο Άγρας είναι μια ηθική και μεταφυσική κρίση (224). 

Ο Στεργιόπουλος θεωρεί ότι ο Άγρας στάθηκε ο πνευματικός απολογητής μιας ολόκληρης γενιάς. Ωστόσο δεν μπορούσε να αντέξει το βάρος της πραγματικότητας (193) και έτσι ολόκληρη η ζωή του, αλλά και το έργο του, είναι μια απόδειξη της ανθρώπινης αδυναμίας, του ανολοκλήρωτου.  Μέσα, όμως, στη συντριβή και στον πόνο η ζωή (του) βρίσκει την απόλυτη ενότητά της, και ο Άγρας μετουσιώνεται σε έναν μυστικό χωρίς θεό (226).    

Τα κύρια γνωρίσματα του έργου του (70 κ.ε.) είναι η ειδυλλιακή διάθεση, η γραφικότητα, η οξύτατη παρατηρητικότητα, η λεπταισθησία, η αγάπη της λεπτομέρειας, μια βαθιά μελαγχολία, η μυστικοπάθεια και μια φιλοσοφημένη στάση απέναντι στα πράγματα. Η ποίηση του είναι ποίηση των μικρών πραγμάτων, εσωτερική, νοσηρή, τεχνική/’φιλολογική, ηθογραφική, αθηναϊκή, ψυχογραφική, περιορισμένης έξαρσης. 

Ο Άγρας του Στεργιόπουλου είναι χαμηλόφωνος και παρακμίας, «μια καταδικασμένη απόπειρα μεγαλοφυΐας», η οποία απόμεινε στην προετοιμασία: μια ασταμάτητη προετοιμασία που και μόνη της ήταν κιόλας ένα έργο (228). 

Τις τελευταίες μέρες της ζωής του, τραυματισμένος στα Δεκεμβριανά από αδέσποτη σφαίρα, ο Άγρας κρατούσε στον Ευαγγελισμό ένα σημειωματάριο με τίτλο «Ultimus inter pares», στο οποίο καταγράφει τις σκέψεις και τους στοχασμούς του και σημειώνει κάπου:
«Μίσος για τη ζωή, για τις φρικώδεις δυνατότητές της» (58)
 





Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...