[Φουκωική παιδαγωγική]

Ας αναφερθούμε επίσης σε κάτι που αποτέλεσε συχνά αντικείμενο δικαιολογημένων κριτικών: τον παιδαγωγικό θεσμό. Δεν βλέπω που είναι το κακό στην πρακτική κάποιου ο οποίος, στο πλαίσιο ενός καθορισμένου παιχνιδιού αλήθειας, καθώς γνωρίζει περισσότερα από έναν άλλο, του λέει τι πρέπει να κάνει, τον μαθαίνει, του μεταδίδει γνώσεις, του διδάσκει τεχνικές. Ζητούμενο είναι περισσότερο να εξετάσουμε πώς μπορούν να αποφευχθούν σε τέτοιες πρακτικές (όπου αναγκαστικά παρεμβαίνει η εξουσία, που δεν μπορεί να ταυτιστεί καθεαυτή με το κακό) διάφορα φαινόμενα κυριαρχίας που έχουν σαν αποτέλεσμα ένα πιτσιρίκι να υποτάσσεται στην αυθαίρετη και αχρείαστη εξουσία ενός δασκάλου, ή ένας φοιτητής να εξαρτάται από έναν αυταρχικό καθηγητή κλπ. Πιστεύω ότι πρέπει να θέσουμε αυτό το πρόβλημα με όρους κατευθυντήριων αρχών δικαίου, ορθολογικών τεχνικών διακυβέρνησης και ήθους, πρακτικών εαυτού και ελευθερίας.

Μ. Φουκώ, Η ηθική της επιμέλειας εαυτού ως πρακτική της ελευθερίας (Μτφρ. Τ. Μπέτζελος), από Το μάτι της εξουσίας, Βάνιας, 2008, σ. 384)

Η αρχαιολογία της γνώσης του Μισέλ Φουκώ από SparkNotes

Michel Foucault, The Archaeology of Knowledge

Context

General Summary

Important Terms

Philosophical Themes, Arguments, Ideas

Summary and Analysis

Part I: Introduction

Part II: The Discursive Regularities Chapter 1: The Unities of Discourse

Part II, Chapter 2: Discursive Formations

Part II, Chapter 3: The Formation of Objects

Part II, Chapters 4 and five: The Formation of Enunciative Modalities; and The Formation of Concepts.

Part II, Chapters 6 and 7: The Formation of Strategies; and Remarks and Consequences.

Part III: The Statement and the Archive Chapter 1: Defining the Statement

Part III, Chapter 2: The Enunciative Function. First half.

Part III, Chapter 2: The Enunciative Function. Second half.

Part III, Chapter 3: The Description of Statements.

Part III, Chapters 4 and 5

Part IV: Archeological Description, Chapters 1 and 2

Part IV, Chapters 3, 4, and 5

Part IV, Chapter 6: Science and Knowledge

Conclusion

Important Quotes

Key Facts

Study Questions

Quiz

Suggestions for Further Reading

How to Cite This SparkNote


Via 

by SparkNotes Editors. (n.d.). SparkNote on The Archaeology of Knowledge. Retrieved June 15, 2016, from http://www.sparknotes.com/philosophy/arch/

Είμαι πειραματιστής και όχι θεωρητικός

Δεν σκέφτομαι ποτέ το ίδιο πράγμα, επειδή απλούστατα τα βιβλία αποτελούν για εμένα εμπειρίες, μεστές εμπειρίες στο μέτρο του δυνατού.  Μια εμπειρία είναι ένα πράγμα από το οποίο βγαίνει κανείς με μεταμορφωμένο τον ίδιο του τον εαυτό.  Αν έπρεπε να γράψω ένα βιβλίο για να μεταδώσω αυτό που είχα ήδη σκεφτεί πριν ακόμα αρχίσω τη συγγραφή, δεν θα είχα ποτέ το κουράγιο να το επιχειρήσω.  Γράφω ένα βιβλίο αποκλειστικά και μόνο διότι δεν γνωρίζω ακόμα τι ακριβώς σκέφτομαι για το θέμα με το οποίο θέλω τόσο πολύ να ασχοληθώ.  Κατ’ αυτόν τον τρόπο, το βιβλίο με μεταμορφώνει και επίσης μεταμορφώνει αυτό που σκέφτομαι.  Κάθε βιβλίο μεταμορφώνει αυτό που σκεφτόμουν, όταν τελείωνα το προηγούμενο.  Είμαι πειραματιστής και όχι θεωρητικός. Ονομάζω θεωρητικό εκείνον που κατασκευάζει ένα γενικό Σύστημα [dispositif], είτε μέσω παραγωγικών συμπερασμάτων είτε μέσω αναλύσεων, και το εφαρμόζει πανομοιότυπα σε διαφορετικά πεδία.  Δεν εντάσσομαι σ’ αυτήν την κατηγορία.  Είμαι πειραματιστής με την έννοια ότι γράφω για να αλλάξω τον εαυτό μου και να μην σκέφτομαι το ίδιο πράγμα με πριν. 

  

Η χρωματισμένη μωβ παράγραφος από Μισέλ Φουκώ.  Επιλογή από τα Dits et écrits, Εισαγωγή-επιλογή-μετάφραση: Θανάσης Λάγιος. Αθήνα: Στιγμή [Στοχασμοί], σ. 23 και το υπόλοιπο από Φουκώ, Μ. (2008). Το μάτι της εξουσίας. Μτφρ. Τ. Μπέτζελος. Θεσσαλονίκη: Βάνιας, σ. 224

Ο Φουκώ για το Κράτος και την Επανάσταση

Το κράτος συνίσταται στην κωδικοποίηση ενός αριθμού σχέσεων εξουσίας που καθιστούν δυνατή τη λειτουργία του, και […] η επανάσταση είναι ένας διαφορετικός τύπος κωδικοποίησης των ίδιων σχέσεων. Αυτό συνεπάγεται ότι υπάρχουν πολλά διαφορετικά είδη επανάστασης, τόσο πολλά όσο πολλές είναι οι πιθανές ανατρεπτικές επανακωδικοποιήσεις των σχέσεων εξουσίας, και επιπλέον ότι μπορούμε να φανταστούμε ή να καταλάβουμε πολύ καλά επαναστάσεις που αφήνουν άθικτες τις σχέσεις εξουσίας οι οποίες σχηματίζουν τη βάση για τη λειτουργία του κράτους.

Φουκώ,

 εξουσία, γνώση και ηθική

Μτφρ. Ζ. Σαρίκας,

1987: 25 

Υπάρχουν κάποιοι ηδονοβλεψίες, οι οποίοι, για να κοιτάξουν μέσα από μια γυάλινη πόρτα, σκύβουν στην κλειδαρότρυπα

Είναι δύσκολο να καταλάβει κανείς τι είδους αντικειμενικότητα κατακτάται αφ' ης στιγμής υποβάλλουμε σε στατιστική ανάλυση ένα ερωτηματολόγιο δοσμένο σε παιδιά σχολικής ηλικίας, το οποίο τους θέτει ερωτήσεις σχετικά με τα ψέμματά τους ή με τα ψέμματα των συμμαθητών τους.  Στο τέλος, θα επιβεβαιωθούμε από το αποτέλεσμα: θα μάθουμε ότι τα παιδιά ψεύδονται κυρίως για να γλιτώσουν τις τιμωρίες, έπειτα για να κοκορευθούν, κτλ.  Μπορούμε να είμαστε σίγουροι, χάρη στα ίδια τα ευρήματα, ότι η μέθοδος ήταν αρκετά αντικειμενική.  Και λοιπόν;  Υπάρχουν κάποιοι ηδονοβλεψίες, οι οποίοι, για να κοιτάξουν μέσα από μια γυάλινη πόρτα, σκύβουν στην κλειδαρότρυπα.

(Μισέλ Φουκώ.  Επιλογή από τα Dits et écrits, Εισαγωγή-επιλογή-μετάφραση: Θανάσης Λάγιος. Αθήνα: Στιγμή [Στοχασμοί], σσ. 45-6)

Μιμητική

Εκείνη την εποχή [1950] ήθελα να είμαι ο Μπλανσό

Ο Φουκώ στον Βέιν

(Εριμπόν, 2009:89)