Αναπαραστάσεις της βίας στο αναγνωστικό Ελεύθερη Ελλάδα (1944): ένα (μικρο-) επεισόδιο βίας των κυριαρχούμενων

Περίληψη

Αξονική θέση του άρθρου είναι ότι η βία των καταπιεσμένων δεν συνιστά επιλογή (Labica, 2014: 52), αλλά αποτέλεσμα της βίας που υφίστανται και συνεπώς δεν μπορεί να εξισωθεί η βία των κυρίαρχων από την αντιβία των κυριαρχούμενων.  Για να υποστηρίξω τη βασική μου θέση θα αναλύσω –μέσω μιας συμπτωματικής ανάγνωσης (Althusser et al, 2003)- ένα (μικρο-) επεισόδιο βίας των καταπιεσμένων, από το αναγνωστικό Ελεύθερη Ελλάδα, έκδοση της ΠΕΕΑ (1944), όπως αυτό περιγράφεται στο κεφάλαιο με τίτλο «Απ’ εδώ πέρασαν Βούλγαροι…» (104 – 108).  Με αυτό τον τρόπο συγκεκριμενοποιώ –στο συμβολικό επίπεδο- τη βία και προσδιορίζω την ιστορικά διαμορφωμένη και καθορισμένη συγκυρία, εντός της οποίας λαμβάνει χώρα.  Σε αυτό το πλαίσιο θα χρησιμοποιήσω την έννοια της εξάρθρωσης (Laclau, 1997) με σκοπό να καταδείξω ότι μια εμπειρία αρνητικότητας μπορεί να λειτουργήσει και ως συνθήκη δυνατότητας για μια νέα ανασυνάρθρωση του νοήματος.  Στόχος μου είναι να διερευνήσω και αξιολογήσω κριτικά τη ρητορική του κειμένου και ποιες θέσεις υποκειμένου και ταυτοτήτων αυτό κατασκευάζει, δηλαδή την ιδεολογική λειτουργία του κειμένου του αναγνωστικού βιβλίου και τα αποτελέσματα εξουσίας που επιφέρει ως προς την αναπαράσταση της βίας και την κατασκευή (παιδικών) υποκειμένων και ταυτοτήτων. 

[forthcoming] 

Η Λαϊκή Εξουσία στην Ελεύθερη Ελλάδα: Αναπαραστάσεις της Αυτοδιοίκησης και της Λαϊκής Δικαιοσύνης στα αναγνωστικά βιβλία της Πολιτικής Επιτροπής Εθνικής Απελευθέρωσης (1944)

 

Στην παρούσα ανακοίνωση θα εξετάσω τους τρόπους με τους οποίους συγκροτείται η θεματική της Αυτοδιοίκησης (Λ.Α.) και της Λαϊκής Δικαιοσύνης (Λ.Δ.) στα αναγνωστικά βιβλία της Πολιτικής Επιτροπής Εθνικής Απελευθέρωσης (ΠΕΕΑ), 1944, με στόχο να καταγράψω τις αναπαραστάσεις, ερμηνείες και αιτήματα της κατοχικής περιόδου για την οργάνωση του κοινωνι(α)κού και πολιτικού βίου, τουλάχιστον όπως αυτά αποτυπώνονται στα δεδομένα αναγνωστικά βιβλία.  Για να το πετύχω αυτό, θα χρησιμοποιήσω τη μεθοδολογία της ανάλυσης λόγου, ώστε να εντοπίσω την ιδεολογική λειτουργία του λόγου γύρω από τις σημαίνουσες έννοιες της Λ.Α. και της Λ.Δ.  Έτσι, η ανακοίνωση θα καταδείξει τους μηχανισμούς με τους οποίους οι κειμενικές στρατηγικές των αναγνωστικών συγκροτούν και νοηματοδοτούν συγκεκριμένες αναπαραστάσεις για μια επιμέρους διάσταση της κοινωνικής αντικειμενικότητας, προβάλλοντας, παράλληλα, συγκεκριμένες υποκειμενικές θέσεις. 

[forthcoming]